ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କ୍ୟାପାସିଟର ଅଛି। ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର କ୍ୟାପାସିଟର ସ୍ଥିର କ୍ୟାପାସିଟର ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ କ୍ୟାପାସିଟର ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ଧ୍ରୁବୀକରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି ଯେପରିକି ଧ୍ରୁବୀକରଣ ଏବଂ ଅଣ-ଧ୍ରୁବୀକରଣ। କ୍ୟାପାସିଟରରେ ଚିହ୍ନିତ ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ନକାରାତ୍ମକ ଟର୍ମିନାଲ। ଧ୍ରୁବୀକରଣ କ୍ୟାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍କିଟରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପାୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ ଯଦି ଅଣଧ୍ରୁବୀକରଣ କ୍ୟାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍କିଟର ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ। ବୈଦ୍ୟୁତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ୟାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକର ଭିନ୍ନ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟକରଣ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟକରଣ ଆଧାରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
କାପାସିଟରର ପ୍ରକାରଭେଦ
୧.ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କ୍ୟାପାସିଟର
ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଧ୍ରୁବୀୟ କାପାସିଟର। ଆନୋଡ୍ କିମ୍ବା ସକାରାତ୍ମକ ଟର୍ମିନାଲଗୁଡ଼ିକ ଧାତୁରେ ତିଆରି ଏବଂ ଆନୋଡାଇଜେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ତେଣୁ ଏହି ସ୍ତର ଏକ ଇନସୁଲେଟର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ତିନି ପ୍ରକାରର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟର ଅଛି ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇପାରିବ।
ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ
ଟାଣ୍ଟାଲମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ
ନିଓବିୟମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ
A. ଆଲୁମିନିୟମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟର
ଏହି ପ୍ରକାରର କାପାସିଟରରେ ଆନୋଡ୍ କିମ୍ବା ସକାରାତ୍ମକ ଟର୍ମିନାଲ ଆଲୁମିନିୟମରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଡାଇଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର କାପାସିଟର ତୁଳନାରେ ବହୁତ ଶସ୍ତା। ଏଗୁଡ଼ିକର ସହନଶୀଳତା ବହୁତ ଅଧିକ।
B. ଟାଣ୍ଟାଲମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ
ଏହି କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକରେ ଧାତୁକୁ ଏକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକ ସୀସା ପ୍ରକାର ଏବଂ ପୃଷ୍ଠ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଚିପ୍ ଆକାରରେ ଉପଲବ୍ଧ। କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷମତା (10 nf ରୁ 100 mf) ଥାଏ। ଏହାର ପରିମାଣ ଅଧିକ। ଏଗୁଡ଼ିକର ସହନଶୀଳତା କମ୍। ଏଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ ସ୍ଥିର ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ।
C. ନିଓବିୟମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ
ଏଗୁଡ଼ିକ ଆଲୁମିନିୟମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟର ଏବଂ ଟାଣ୍ଟାଲମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟର ପରି ଲୋକପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ବହୁତ କମ୍ କିମ୍ବା ଦରରେ ଶସ୍ତା।
୨. ସିରାମିକ୍ କାପାସିଟର
ଏଗୁଡ଼ିକ ଆଲୁମିନିୟମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟର ଏବଂ ଟାଣ୍ଟାଲମ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟିକ୍ କାପାସିଟର ପରି ଲୋକପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ବହୁତ କମ୍ କିମ୍ବା ଦରରେ ଶସ୍ତା।
•ଶ୍ରେଣୀ I - ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ କମ କ୍ଷତି
୧. ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ ଏବଂ ସ୍ଥିର କାପାସିଟାନ୍ସ
୨. ବହୁତ ଭଲ ତାପଜ ସ୍ଥିରତା
୩. କମ୍ ସହନଶୀଳତା (I ୦.୫%)
୪. କମ୍ ଲିକେଜ୍ କରେଣ୍ଟ
୫.ପ୍ରତିରୋଧୀ ଏବଂ ଅସିଲେଟର
•ଶ୍ରେଣୀ II-କମ୍ ସଠିକତା ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ଶ୍ରେଣୀ-I କାପାସିଟର ସହିତ ସମାନ।
୧. ଶ୍ରେଣୀ-୧ କ୍ୟାପାସିଟର ଅପେକ୍ଷା ଉଚ୍ଚ ଆୟତନ ଦକ୍ଷତା।
୨. ବାୟାସିଂ ଭୋଲଟେଜ ସହିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ
3. ଫିଲ୍ମ କ୍ୟାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ
♦ ଏହି ଫିଲ୍ମ କ୍ୟାପାସିଟରରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଫିଲ୍ମକୁ ଏକ ଡାଇଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ପଲିଷ୍ଟର ପଲି ପ୍ରୋପିଲିନ୍, ପଲିଷ୍ଟାଇରିନ୍ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅଛି। ଏହାର ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଭଲ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟତା ଅଛି ଏହାର ଭୋଲଟେଜ୍ ରେଟିଂ IOU ରୁ 10 KV ଏଗୁଡ଼ିକ PF ଏବଂ MF ରେଞ୍ଜରେ ଉପଲବ୍ଧ।
୪. ସୁପର କ୍ୟାପାସିଟର
♦ ଏହାକୁ ଅଲ୍ଟ୍ରା କ୍ୟାପାସିଟର ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଏହା ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ଚାର୍ଜ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥାଏ। କ୍ୟାପାସିଟନ୍ସ ପରିସର କିଛି ଫାରାଡରୁ 100 ଫାରାଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଭୋଲଟେଜ ରେଟିଂ 2.5 ରୁ 2.9 ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ।
୫. ମାଇକା କ୍ୟାପାସିଟର
♦ ଏଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ ଏବଂ ଏକ ଭଲ ତାପମାତ୍ରା ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏଗୁଡ଼ିକ RF ପ୍ରୟୋଗ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଭୋଲଟେଜ ପ୍ରୟୋଗରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ମହଙ୍ଗା ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟ କାପାସିଟର ଦ୍ୱାରା ବଦଳାଯାଏ।
୬. ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ କାପାସିଟର
♦ ଏହାକୁ ଟ୍ରିମର କ୍ୟାପାସିଟର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏହା ଉପକରଣର କାଲିବ୍ରେସନ୍ କିମ୍ବା ଉତ୍ପାଦନ କିମ୍ବା ସର୍ଭିସିଂ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ସମ୍ଭବ। ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଟ୍ରିମର କ୍ୟାପାସିଟର ଅଛି।
♦ ସେରାମିକ୍ ଏବଂ ଏୟାର ଟ୍ରିମର କ୍ୟାପାସିଟର।
♦ ସର୍ବନିମ୍ନ କ୍ୟାପାସିଟର ପ୍ରାୟ 0.5 PF, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ 100PF ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବ।
ଏହି କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ 300v ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଲଟେଜ ରେଟିଂ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ। ଏହି କାପାସିଟରଗୁଡ଼ିକ RF ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଓସିଲେଟର ଏବଂ ଟ୍ୟୁନିଂ ସର୍କିଟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ପୋଷ୍ଟ ସମୟ: ଜାନୁଆରୀ-୦୫-୨୦୨୬